نقش BIM در مدل‌سازی اطلاعات شهر CIM
نقش BIM در مدل‌سازی اطلاعات شهر CIM

شهر یکی از مهم­ترین و والاترین دستاورهای تاریخ بشری است که امروزه جمعیت و پیچیدگی روابط آن به­ طور باور نکردنی رو به افزایش است. از سوی دیگر اکثر جمعیت شهرهای امروزی از نژادها، اقوام، فرهنـگ­هـای گونـاگون، بـا دیـدگاه­ هـا، سـلیقه ­هـا و اهداف متفاوت گرد هـم آمـده­ انـد که نیاز به ارائه خدمات شهری با کیفیت مطلوب هستند.

مقدمه:


شهر یکی از مهم­ترین و والاترین دستاورهای تاریخ بشری است که امروزه جمعیت و پیچیدگی روابط آن به­ طور باور نکردنی رو به افزایش است. از سوی دیگر اکثر جمعیت شهرهای امروزی از نژادها، اقوام، فرهنـگ­هـای گونـاگون، بـا دیـدگاه­ هـا، سـلیقه ­هـا و اهداف متفاوت گرد هـم آمـده­ انـد که نیاز به ارائه خدمات شهری با کیفیت مطلوب هستند.
برای مدیریت امور شهرهای این چنین پیچیده پارادایم و نظریات متعددی ارائه و مورد تجربه قرار گرفته است؛ که از جمله می­ توان به حکمروایی خوب شهری اشاره نمود که بر مشارکت تمامی ذینفعان شهر از جمله مدیران شهری، ساکنین، ادارات، سازمان­ها،­ نهادها و موسسات درون شهری(رسمی و غیررسمی) تاکید دارد.
افزایش متغیرهای تصمیم­ گذار و سیاست­ گذار در امور شهری، پیچیدگی مدیریت شهری را دوچندان نموده است. به عبارتی دیگر نیاز به یکپارچگی، هماهنگی و فهم مشترک بین تمامی سازمان­ها،­ نهادها و موسسات درون شهری و از طرفی دیگر تنوع و درهم ­آمیختگی ابعاد شهری، برنامه ریزی و مدیریت شهرهای امروزی را دشوارتر از قبل نموده است.
ماهیت میان رشته ­ای بودن مهندسی شهرسازی و پیشرفت علوم مهندسی در حوزه تکنولوژی، از مهمترین پتانسیل‌های موجود جهت حل مسائل پیچیده مدیریت شهری می­باشند. در همین راستا از فرآیند مدل­سازی اطلاعات ساختمان(BIM) می­توان به عنوان پتانسیل و از تعمیم مبانی و اصول آن بر داده و اطلاعات شهری و تبدیل آن به فرآیند مدل­سازی اطلاعات شهر(CIM) می توان به عنوان راهکار جهت حل مسائل پیچیده مدیریت شهری اشاره نمود.

بیان مسئله

حکمروایی خوب شهری فراتر از حکومت است؛ حکمروایی به مدیریت شهری کمک می ­کند که از حکمرانی شهری به حکمروایی خوب شهری ارتقاء یابد. در واقع مدیریت شهری تلاشی است برای یکپارچه­ سازی و هماهنگ کردن تمامی ذینفعان مرتبط با اداره شهر جهت حل مسائل شهری و ارائه خدمات مورد نیاز ساکنین شهر.
امروزه ناکامی و شکست اغلب سیستم­های مدیریت شهری، ریشه در عدم معنادار بودن اطلاعات، عدم انعطاف­پذیری داده و اطلاعات، عدم به روز رسانی هوشمندانه اطلاعات، نبود قابلیت کنترل داده و اطلاعات، عدم دسته­بندی صحیح و هوشمند اطلاعات، هزینه و زمان زیاد اجرای پروژه ­ها، عدم تقسیم کاری صحیح و تداخل کاری  نهاد و سازمان­های مختلف مدیریتی، عدم درک لازم از آینده پروژه­ ها، دوباره کاری و عدم توانایی نهادها و ادارات مدیریتی در انجام دادن مسئولیت و وظایف خود، که همان یکپارچه­ سازی و ایجاد هماهنگی بین تمامی ذینفعان شهر است، می­باشد.
اداره و مدیریت شهرهای امروزی به دلیل وجود مسائل و مشکلات پیچیده به آسانی قابل انجام نیست. ازجمله مهمترین مسائل مدیریت شهری، نبود مدیریت یکپارچه شهری، عدم یکپارچگی و هماهنگی ادارات و نهادهای متولی امور شهر با خود و مردم، عدم یکپارچه ­سازی اطلاعات شهری، تداخل کاری و ناکارآمدی روش و سیستم­های مدیریتی است که نهایتاً منجر به بروز مشکلات موجود شده است.
با توجه به تنوع و پیچیدگی شهرها، اداره و مدیریت آنها مستلزم اتخاذ فرآیند و مدل­هایی است که بتواند جوابگوی خواسته و نیازهای کلیه ساکنین شهر با هر نوع فرهنگی باشد. به عبارتی دیگر مدیریت شهری جهت سپری کردن مسائل و مشکلات شهری خود نیازمند بهره­ گیری از مدل یا سیستم­های مدیریتی خاصی است که بتواند منجر به یکپارچگی، هماهنگی و فهم مشترک بین تمامی سازمان­ها،­ نهادها و موسسات درون شهری در راستای توسعه یافتگی شهر باشد.
مسأله اصلی این تحقیق آن است که استفاده از کدام فرآیند، مدل و یا سیستم مـی­توانـد در راستای مدیریت شهری یکپارچه پاسـخگوی چنـین سطحی از تنوع و پیچیدگی شهرهای امروزی باشد.

جایگاه (BIM) در مهندسی شهرسازی

بعد از تولد مهندسی شهرسازی در اوایل قرن بیستم، تعاریف متعددی از آن ارائه شد که هر کدام گوشه­ ای از ماهیت و کارکرد شهرسازی را بازگو می­نمایند. تعریفی جامع و مانع از شهرسازی ساده نیست؛ اما به ­صورت کلی می­توان گفت که شهرسازی علم و هنر برنامه­ ریزی، طراحی و مدیریت کلیه عناصر کارکردی و کالبدی مرتبط با شهر، در راستای ایجاد فضاهای شهری کارآمد و مطلوب جهت رفع نیازهای مادی و روانی ساکنینش، می ­باشد.
بر اساس نظریاتِ پارادایم شهرسازی پست­مدرن، علم و هنر شهرسازی به دلیل تعدد زیاد ابعاد شهری و کثرت بیش از حد عوامل تاثیرگذار در توسعه­یافتگی و یا عدم توسعه ­یافتگی آن، امری بسیار حساس و پیچیده می­باشد که جهت توسعه ­یافتگی آن نیازمند اقداماتی مستمر و گروهی متشکل از تمامی علوم، روانشناسی، جامعه شناسی، مدیریت، سیاست، جغرافیا و…، از جمله علوم مهندسی همچون مهندسی عمران و معماری است.
مدیریت شهری به ­عنوان یکی از اساسی­ ترین و کلیدی ­ترین موضوعات مهندسی شهرسازی، بخاطر ارتباط مستقیم با تعدد ابعاد شهری و پیچیدگی روابط بین آنها، تنوع عوامل تصمیم ­گیرنده، تعدد متغییرهای تاثیرگذار و تاثیرپذیر و کثرت عوامل اجرایی در ساخت شهر، نیازمند رویکر و فرآیندی جدید و متفاوت است که بتواند قادر به پاسخگویی حساسات و پیچیدگی تمامی علایق و سلایق اقشار مختلف ساکن در شهر و حوزه نفوذ آن را داشته باشد.
در راستای این مهم، از جمله رویکرد و مفاهیم جدید در عرصه مدیریت شهری می­توان به “مدیریت یکپارچه شهری” اشاره نمود. یکپارچگی در مدیریت شهری در اواخر دهه ۱۹۷۰٫م توسط ویلیامز مطرح شد که هدف غایی آن ایجاد و استمرار یکپارچگی و هماهنگی بین تمامی ذی­نفعان شهری می­باشد و تمامی دستگاه­ها و نهادهای مرتبط با امور شهر همسو و هماهنگ با هم گام بر می­دارند.
تعدد و پیچیدگی عوامل مرتبط با حوزه مدیریت شهری و از طرفی دیگر بخاطر ماهیت میان رشته­ ای بودن مهندسی شهرسازی که با تمامی علوم دیگر ارتباط تنگاتنگ، پیچیده و غیر قابل انکار دارد، ضروری است که از پارادایم و نظریات دیگر علوم، از جمله علوم مهندسی ساختمان، بهره گرفت؛ که می­تــوان به فرآیند یا سیستم مدل­سازی اطلاعات ساختمان(BIM) اشاره نمود.
BIM یک سیستم هوشمند خودکار و یکپارچه کنترل پروژه که با توجه به استفاده از مدل سه بعدی، تصویرسازی و نیز یکپارچه­ سازی اطلاعات، کمک موثری در بهبود درک مدیران پروژه از وضعیت پیشرفت و شرایط کلی پروژه بوده و فرآیند تصمیم­گیری را سریع­تر و موثرتر می­نماید. این سیستم به نحوه جمع آوری اطلاعات چون-ساخت پروژه وابسته نمی­باشد و این اطلاعات می­توانند از هر منبعی دریافت شوند.

BIM قادر به ایجاد واقعیت مجازی از مدل­های ساختمانی با اطلاعات هماهنگ و قابل اعتماد در مورد یک پروژه از طراحی، ساخت و ساز و بهره ­برداری است. هدف اصلی مدل­سازی اطلاعات ساختمان ایجاد بانک اطلاعاتی مشترک است که بتواند به صورت یکـپارچه و منظم توسط همه اعضای گروه طراحی و ساخت و مالکان و بهره‌بــرداران (ذی­نفعان کلیدی پروژه)  مورد استفاده قرار گیرد.
با توجه به پیچیدگی، زمان و هزینه زیاد پروژه ­های ساختمانی، امروزه یکی از مهمترین و اساسی­ ترین پیشرفت‌های اخیر در زمینه صنعت ساخت و ساز، معرفی سیتم یا فرآیند “مدل سازی اطلاعات ساختمان” یا به اختصار BIM می‌باشد که در مقیاس جهانی از دهه ۱۹۷۰٫م در علوم مهندسی مرتبط با ساختمان مطرح و مورد استفاده قرار گرفته است. در زیر به برخی از تعاریف و ویژگی­های کلی BIM اشاره خواهد شد.

BIM یک مدل نمایش چند بعدی دیجیتال و دارای فرایند تولید و مدیریت اطلاعات کل فرایند ساخت با تمام اجزاء آن در طی چرخه حیات می­باشد. این اجزاء تمام اطلاعات مربوط به ویژگی­های فیزیکی و عملکردی را در خود ذخیره کرده و با اعمال هر تغییری در خواص آنها، خودشان را با طرح جدید تطابق میدهد.
بر اساس مبانی علمی و تجربیات موفق فرآیند مدل­سازی اطلاعات ساختمان(BIM) در صنعت ساخت و ساز، ضروری است از اصول و مبانی آن در راستای حل مسائل شهری از جمله مسائل پیچیده مدیریت شهری یکپارچه بهره جست و آن را بر داده و اطلاعات مرتبط با مهندسی شهرسازی تعمیم داد؛ که می توان از آن به نام فرآیند مدل­سازی اطلاعات شهر(CIM) نام برد.

مدل­سازی اطلاعات شهر(CIM)

در علوم مهندسی ساختمان، از جمله مهندسی عمران و معماری، شاهد تکامل از طراحی کامپیوتری(CAD) به فرآیند مدل­سازی اطلاعات ساختمان(BIM) هستیم، اما در علم و هنر مهندسی شهرسازی، جایی که فعلاً سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS) تسلط دارد، چنین تکاملی به صورت جدی وجود نداشته. لذا ضرورت دارد با بهره‌گیری از مبانی علمی و تجربیات(BIM)، این سیستم یا فرآیند موثر به سطح گستره ­تر یا همان شهر، انتقال و تعمیم داده شود.
امروزه با تعدد ابعاد شهری، افزایش پیچیدگی روابط عناصر شهری، کاهش دسترسی به امکانات و منابع و انتظارات متنوع ساکنین، اداره و مدیریت شهر، در راستای بهره­مندی از امکانات و منابع موجود جهت رفع نیازهای معنویی و مادی ساکنین شهر کاری آسان نمی باشد، لذا امروزه از ضروریات علم و هنر مهندسی شهرسازی است که از سیستم یا فرآیندهای نو و متفاوت استفاده نماید. مدل­سازی اطلاعات شهر(CIM) یکی از جدیدترین این سیستم ها است.
در مقیاس جهانی سابقه و پیشینه (City Information Modelling) که به صورت مخفف(CIM) مطرح می­شود، کمتر از نیم دهه می­باشد؛ در حالی کـه در مقالات فارسی هنوز هیـچ اشـاره­ ای به ­صـورت علـمی به فرآیند یکپارچه­سازی داده و اطلاعات شهری نشده است.
با توجه به اینکه درمقالات فارسی مرتبط با مهندسی شهرسازی، برخلاف مهندسی ساختمان، هنوز مفهوم یا اصلاح خاصی برای یکپارچگی داده و اطلاعات شهر -همچون مدل­سازی اطلاعات ساختمان BIM- مطرح نشده است، به تبعیت از الگوی جهانی، از آن به عنوان مدل­سازی اطلاعات شهر(CIM)نام برده می­شود.
مدل­سازی اطلاعات شهر(CIM)، جهت حل مسائل متنوع و پیچیده مرتبط با امور مدیریت شهرها از جمله یکی از مهم­ترین و کاراترین سیستم ­های موجود می­باشد. مدل­سازی اطلاعات شهر(CIM) فرآیند یکپارچه ­سازی کلیه اطلاعت مرتبط با شهر است که بصورت سیستمی چند بعدی شبیه­ سازی شده مربوط به هندسه شهر، روابط فضایی، اطلاعات جغرافیایی، مقدار و خواص تمامی عناصر شهری و ارتباط هوشمند آنها با یکدیگر است.
شهرها متشکل از فضاهایی هستند که مدام در حال تغیر و تحول­اند. فضاها و اطلاعات مرتبط با آن به سرعت در حال تغیرند و به­طور مداوم تحول می­یابند که ضروری است این تغییر و تحولات در اسرع وقت در تصمی م­گیری­های نهادهای مرتبط با مدیریت شهری اعمال و تجزیه و تحلیل شود. CIM به­عنوان یک سیستم هوشمند و دیجیتالی با روابط پویا، انعطاف­پذیر و معنادار، قادر به اعمال این تغیر و تحولات می­باشد.

مدل­سازی اطلاعات شهر(CIM)، فرآیند یا سیستم یکپارچه­ سازی و هماهنگ­کردن کلیه اطلاعات مرتبط با توسعه شهر به­ صورت پویا، هوشمند، معنادار و دیجیتالی است که به شدت فهم آینده شهر را برای تمامی مدیران شهری، ساکنین، ادارات، سازمان­ها،­ نهادها و موسسات درون شهری(رسمی و غیررسمی)، در زمان تصمیم‌گیری، اجرا و بهره­ برداری بهبود می ­بخشد؛ که نهایتاً در راستای حکمروایی خوب شهری، منجر به سهولت اداره شهر، کاهش هزینه و زمان ساخت شهر و ارتقاء کیفیت شهر، جهت قابل زیست بودن، خواهد شد.

ایده اصلی CIM می­تواند یک مدل­سازی هوشمند و دیجیتالی اطلاعات شهر باشد، شبیه سیستم BIM که حاوی کلیه اطلاعات شهر به­صورت یکپارچه، معنادار و دیجیتالی است و جهت بکارگیری همزمان کلیه متغییرهای مرتبط با مدیریت شهری  مورد استفاده قرار می­گیرد.
همانطور که در مدل BIM کلیه اطلاعات ساختمان ذخیره و مورد استفاده قرار می­گیرد،  در مدل CIM نیز کلیه اطلاعات مرتبط با تمامی ابعاد شهری از جمله فرهنگی، اجتماعی، کالبدی، اقتصادی، زیست محیطی، جغرافیایی، ترافیکی، مدیریتی، سیاسی به­صورت پویا، هوشمند، معنادار و دیجیتالی ذخیره و مدام با هرگونه تغیری در اجزای آن، کل سیستم اطلاعاتی به طور خودکار و هوشمندانه تجزیه و تحلیل و نهایتاً اصلاح می شود.
اگرچه مدل سازی اطلاعات ساختمان(BIM) از لحاظ مبانی نظری تا حدودی پخته و قابل قبول است، اما بحث مدل­سازی اطلاعات شهر(CIM) موضوعی جدیدی می­باشد که در مقیاس جهانی هنوز در ابتدای راه قرار قرار داریم و در ایران هنوز بحث جدی در مورد آن صورت نگرفته است. فارغ از مدل­سازی اطلاعات شهر CIM، در آینده می­توان موضوعاتی همچون:
  • مدل سازی اطلاعات محله شهری  Quarter Information Modelling (QIM)
  • مدل سازی اطلاعات ناحیه شهری  District Information Modelling (DIM)
  • مدل سازی اطلاعات منطقه شهری  Zone Information Modelling (ZIM)
  • مدل سازی اطلاعات روستــــا  Village Information Modelling (VIM)
  • مدل سازی اطلاعات شهرستان  Eparchy Information Modelling (EIM)
  • مدل سازی اطلاعات استـانـها  State Information Modelling (SIM)
  • مدل سازی اطلاعات کشـورهـا  Nation Information Modelling (NIM)
  • مدل سازی اطلاعات قـاره ­هـــا  Landmass Information Modelling (LIM)
و حتی شاید زمانی فرا رسد که نیاز باشد فرآیند مدل­سازی اطلاعات سیار­ها (PIM)  Planet Information Modelling را نیز مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار دهیم.
*  لازم به ذکر است که با توجه به اینکه بحث مدل سازی اطلاعات شهر(CIM) موضوعی جدید می باشد و مبانی و اصول ان هنوز به صورت کامل تدوین نشده است، در این مقاله به صورت کلی و اجمالی CIM مطرح شده است. ولی بنابر اهمیت این موضوع در جهت توسعه یافتگی شهرها، بخصوص در حوزه مدیریت شهری یکپارچه، ضروری است که CIM به صورت جدی دنبال شود.
اسفند ۱۳۹۶
در ادامه برخی از منابع مورد استفاده و برخی از منابع جهت مطالعه بیشتر ارائه شده است:

منابع

۱٫       ابراهیمی میمند، مصطفی و همکاران، ۱۳۹۶، یکپارچه­ سازی سیستم پشتیبان تصمیم­ گیری و مدل­سازی اطلاعات ساختمان برای انتخاب بهینه مصالح و اجزا در ساختمان
۲٫       ایمانی جاجرمی و همکاران، ۱۳۸۳، مدیریت شهری پایدار: بررسی تجارب مشارکتی شهرداری ها و شوراهای اسلامی شهرهای ایران
۳٫       آقاحسینی، فرشاد و همکاران، ۱۳۹۶، دو پارادایم و یک آینده؛ نقش BIM و PMBOK در تحول صنعت ساختمان
۴٫       برازجانی، پدرام و همکاران، ۱۳۹۶، پیاده­سازی مدل­سازی اطلاعات ساختمان(BIM) و مدیریت ذینفعان در پروژه­ های ساخت و ساز
۵٫       برک­پور، ناصر و اسدی، ایرج، ۱۳۹۰، مدیریت و حکمروایی شهری
۶٫       بووارد، تونی و لوفلر، الکه، ۱۳۹۲، ترجمه رحیمیان، اشرف، حکمروایی و مدیریت عمومی
۷٫       بیمانا – فصلنامه تخصصی مدیریت یکپارچه طرح، ۱۳۹۶، شماره ۲
۸٫       بیمانا – فصلنامه تخصصی مدیریت یکپارچه طرح، ۱۳۹۶، شماره ۳
۹٫       بیمانا – فصلنامه تخصصی مدیریت یکپارچه طرح، ۱۳۹۶، شماره ۴
۱۰٫   بیمانا – فصلنامه تخصصی مدیریت یکپارچه طرح، ۱۳۹۶، شماره ۵
۱۱٫   پارسا، محسن و کفایتی ملک آبادی، مهدی، ۱۳۹۶، موانع پیاده­سازی فرآیند مدل­سازی اطلاعات ساختمان در صنعت ساختمان کشور ایران
۱۲٫   پارسا، محسن و همکاران، ۱۳۹۶، آسیب­های کنونی صنعت ساختمان کشور در طراحی و اجرای ساختمان و اثرات استفاده از مدل­سازی اطلاعات ساختمان بر کاهش هزینه و زمان
۱۳٫   پرچمی جلال، مجید و مهدیان، آیدا، ۱۳۹۶، بررسی موارد حقوقی-قراردادی مرتبط با مدیریت اطلاعات ساختمان BIM
۱۴٫   جلالی، فرناز و منصوری، بهروز، ۱۳۹۶، یکپارچه سازی تحلیل هزینه چرخه حیات (LCC) با استفاده از مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM)
۱۵٫   خاکسار، حامد، ۱۳۹۶، پیاده­سازی مدل­سازی اطلاعات ساختمان در صنعت ساخت و ساز و شیوه­ های مدیریت پروژه، نقاط مشترک و راهکارها
۱۶٫   رضازاده، محو و همکاران، ۱۳۹۶، ارائه سیستم جامع کنترل پروژه با ایجاد ارتباط بین زمانبندی، مدل سه‌بعدی و پایگاه داده
۱۷٫   رضایی، زهرا و فلسفی، رضا، ۱۳۹۶، بررسی تأثیر پیاده سازی(BIM) بر بهبود مهندسی ارزش در پروژه های ساخت
۱۸٫   رضایی، زهرا و فلسفی، رضا، ۱۳۹۶، چگونگی بهرهبرداری از مدلسازی اطلاعات ساختمان در بکارگیری تلفیق مدیریت ریسک و مهندسی ارزش در پروژههای ساخت و ساز
۱۹٫   روحانی، نیلوفر و بنی هاشم، سید یاسر، ۱۳۹۶، دسته ­بندی موانع پیاده ­سازی مدل­سازی اطلاعات ساختمان با دو رویکرد نوع موانع و سطح تصمیم­ گیری
۲۰٫   زنگنه شهرکی، سعید، ۱۳۹۵، مدیریت گسترش کالبدی شهر با رویکرد رشد هوشمند شهری
۲۱٫   سقایی زاده، محمد، ۱۳۹۶، راه­کارهای بیم در پوسته های پنلی پارامتریک و تجارب پروژه سالن همایشهای بین المللی اصفهان
۲۲٫   شاه­ حسینی، وحید و همکاران، ۱۳۹۶، مروری بر ساخت مدل سه­بعدی ساختمان به کمک لیزر اسکنرهای سه­‌بعدی
۲۳٫   شاه­ محمدی، سوگند و همکاران، ۱۳۹۶، یکپارچه­سازی ارزیابی چرخه حیات با استفاده از فناوری اطلاعات ساختماندر مرحله اولیه طراحی
۲۴٫   شریف­ زادگان، محمدحسین و همکاران، ۱۳۹۴، حکمروایی خوب: نهادسازی برای توسعه
۲۵٫   صالحی امیری، سید رضا، ۱۳۸۹، مجموعه مقالات مدیریت و برنامه ریزی شهری
۲۶٫   عباسیان جهرمی، حمیدرضا و همکاران، ۱۳۹۶، مروری بر نقش BIM در صنعت ساخت با تاکید بر تغییرات و برنامه­ریزی ایمنی
۲۷٫   فرج زاده، زهرا و همکاران، ۱۳۹۶، امکان سنجی استقرار مدلسازی اطلاعات ساختمان(BIM) در شرکتهای مشاور معماری در شهر ارومیه
۲۸٫   قادری، سهیل، ۱۳۹۶، پیاده­سازی بیم و بررسی فرهنگ و رفتار سازمانی با تکیه بر تجارب شرکت سرمایه­گذاری مسکن جنوب
۲۹٫   کریگیل، ادی و نیس، بردلی، ۱۳۹۶، ترجمه آصفی، مازیار و مادرشاهی، محمدسادات، BIM سبز
۳۰٫   گلابچی، محمود و همکاران، ۱۳۹۵، مدل­سازی اطلاعات ساختمان BIM
۳۱٫   لطفی، صدیقه و آقامیری، سید رضا، ۱۳۹۰، مدیریت پایدار شهرها با بهره­گیری از فن­آوری­های نوین اطلاعاتی
۳۲٫   مرتضوی، مهدی، ۱۳۹۲، مدیریت محلی و حکمروایی شهری
۳۳٫   مکانی، حسین، ۱۳۹۶، بررسی تاثیرات پیاده­سازی BIM و HSE در فاز اجرایی پروژه پلی­کلینیک تامین اجتماعی بندرانزلی
۳۴٫   نباتی، پریسا و اکبریان، محمرضا، ۱۳۹۶، مدلسازی اطلاعات ساختمان، مفاهیم، تاریخچه و ویژگی های آن در صنعت ساخت و ساز
۳۵٫   نجاتی حسینی، سید محمود، ۱۳۸۱، برنا مه ریزی و مدیریت شهری: مسائل نظری و چالش های تجربی
۳۶٫    ByShimonti Paul , ۲۰۱۸, BIM for Smart Cities – Why is it a necessity
۳۷٫    AECbytes Feature, 2016, City Information Modeling
۳۸٫    Arivaldo Leão & de Amorim1, 2014, DISCUTINDO CITY INFORMATION MODELING (CIM) E CONCEITOS CORRELATOS Discussing City Information Modeling (CIM) and related concepts
۳۹٫    DANIEL HÄGGLÖF & ANNA SALMINEN, 2015, CITY INFORMATION MODEL – CIM Benefits with an integrated city information model in the area of technical aspects
۴۰٫    De Amorim & Arivaldo Leão, 2015, DISCUTINDO CITY INFORMATION MODELING (CIM) E CONCEITOS CORRELATOS
۴۱٫    Emine Mine Thompson*, Paul Greenhalgh, Kevin Muldoon-Smith, James Charlton and Michal Dolník ,2016, FROM BUILDING INFORMATION MODELING TO CITY INFORMATION MODELING,
۴۲٫    Emine Mine Thompson*, Paul Greenhalgh, Kevin Muldoon-Smith, James Charlton and Michal Dolník ,2012, Planners in the Future City: Using City Information Modelling to Support Planners as Market Actors
۴۳٫    Jadidoleslami, S –Saghatforoush, E, 2018, Parallel impact of IPD and BIM approaches on facilitating constructability implementation
۴۴٫     James Cutler, 2016, Future cities, smart cities and building information modeling
۴۵٫    Milena StavricOgnen MarinaElena Masala and Bojan Karanakov, 2012, From 3D Building Information Modeling Towards 5D City Information Modeling
۴۶٫    T. Stojanovski, 2014, City information modeling (CIM) and urbanism: Blocks, connections, territories, people and situations
۴۷٫    Todor Stojanovski, 2013, City information modeling (CIM) and urbanism: blocks, connections, territories, people and situations
۴۸٫    Xun Xu, PhD Student & Lieyun Ding, Professor & Hanbin Luo, Professor, 2013, FROM BUILDING INFORMATION MODELING TO CITY INFORMATION MODELING
  • نویسنده : سید یاسین مجیدی/ مدرس گروه شهرسازی