City Information Modelling سید یاسین مجیدی کارشناس ارشد شهرسازی و مدرس دانشگاه اسفند ۱۳۹۶ مقدمه: شهر یکی از مهمترین و والاترین دستاورهای تاریخ بشری است که امروزه جمعیت و پیچیدگی روابط آن به طور باور نکردنی رو به افزایش است. از سوی دیگر اکثر جمعیت شهرهای امروزی از نژادها، اقوام، فرهنگهای گوناگون، با دیدگاهها، سلیقهها […]

City Information Modelling
سید یاسین مجیدی
کارشناس ارشد شهرسازی و مدرس دانشگاه
اسفند ۱۳۹۶
مقدمه:
شهر یکی از مهمترین و والاترین دستاورهای تاریخ بشری است که امروزه جمعیت و پیچیدگی روابط آن به طور باور نکردنی رو به افزایش
است. از سوی دیگر اکثر جمعیت شهرهای امروزی از نژادها، اقوام، فرهنگهای گوناگون، با دیدگاهها، سلیقهها و اهداف متفاوت گرد
هم آمدهاند که نیاز به ارائه خدمات شهری با کیفیت مطلوب هستند .
برای مدیریت امور شهرهای اینچنین پیچیده پارادایم و نظریات متعددی ارائه و مورد تجربه قرار گرفته است؛ که از جمله میتوان به حکمروایی
خوب شهری اشاره نمود که بر مشارکت تمامی ذینفعان شهر از جمله مدیران شهری، ساکنین، ادارات، سازمانها، نهادها و موسسات درون
شهری)رسمی و غیررسمی( تاکید دارد .
افزایش متغیرهای تصمیمگذار و سیاستگذار در امور شهری، پیچیدگی مدیریت شهری را دوچندان نموده است. به عبارتی دیگر نیاز به
یکپارچگی، هماهنگی و فهم مشترک بین تمامی سازمانها، نهادها و موسسات درون شهری و از طرفی دیگر تنوع و درهمآمیختگی ابعاد
شهری، برنامه ریزی و مدیریت شهرهای امروزی را دشوارتر از قبل نموده است .
ماهیت میان رشتهای بودن مهندسی شهرسازی و پیشرفت علوم مهندسی در حوزه تکنولوژی، از مهمترین پتانسیلهای موجود جهت حل
مسائل پیچیده مدیریت شهری میباشند. در همین راستا از فرآیند مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM) میتوان به عنوان پتانسیل و از
تعمیم مبانی و اصول آن بر داده و اطلاعات شهری و تبدیل آن به فرآیند مدلسازی اطلاعات شهر (CIM) می توان به عنوان راهکار جهت
حل مسائل پیچیده مدیریت شهری اشاره نمود .
بیان مسئله
حکمروایی خوب شهری فراتر از حکومت است؛ حکمروایی به مدیریت شهری کمک میکند که از حکمرانی شهری به حکمروایی خوب شهری
ارتقاء یابد. در واقع مدیریت شهری تلاشی است برای یکپارچهسازی و هماهنگ کردن تمامی ذینفعان مرتبط با اداره شهر جهت حل مسائل
شهری و ارائه خدمات مورد نیاز ساکنین شهر .
امروزه ناکامی و شکست اغلب سیستمهای مدیریت شهری، ریشه در عدم معنادار بودن اطلاعات، عدم انعطافپذیری داده و اطلاعات، عدم به
روز رسانی هوشمندانه اطلاعات، نبود قابلیت کنترل داده و اطلاعات، عدم دستهبندی صحیح و هوشمند اطلاعات، هزینه و زمان زیاد اجرای
پروژهها، عدم تقسیم کاری صحیح و تداخل کاری نهاد و سازمانهای مختلف مدیریتی، عدم درک لازم از آینده پروژهها، دوباره کاری و عدم
توانایی نهادها و ادارات مدیریتی در انجام دادن مسئولیت و وظایف خود، که همان یکپارچهسازی و ایجاد هماهنگی بین تمامی ذینفعان شهر
است، میباشد .
اداره و مدیریت شهرهای امروزی به دلیل وجود مسائل و مشکلات پیچیده به آسانی قابل انجام نیست. ازجمله مهمترین مسائل مدیریت
شهری، نبود مدیریت یکپارچه شهری، عدم یکپارچگی و هماهنگی ادارات و نهادهای متولی امور شهر با خود و مردم، عدم یکپارچهسازی
اطلاعات شهری، تداخل کاری و ناکارآمدی روش و سیستمهای مدیریتی است که نهایتاً منجر به بروز مشکلات موجود شده است .
با توجه به تنوع و پیچیدگی شهرها، اداره و مدیریت آنها مستلزم اتخاذ فرآیند و مدلهایی است که بتواند جوابگوی خواسته و نیازهای کلیه
ساکنین شهر با هر نوع فرهنگی باشد. به عبارتی دیگر مدیریت شهری جهت سپری کردن مسائل و مشکلات شهری خود نیازمند بهرهگیری
از مدل یا سیستمهای مدیریتی خاصی است که بتواند منجر به یکپارچگی، هماهنگی و فهم مشترک بین تمامی سازمانها، نهادها و موسسات
درون شهری در راستای توسعه یافتگی شهر باشد .
مسأله اصلی این تحقیق آن است که استفاده از کدام فرآیند، مدل و یا سیستم میتواند در راستای مدیریت شهری یکپارچه پاسخگوی
چنین سطحی از تنوع و پیچیدگی شهرهای امروزی باشد .
جایگاه ) BIM ( در مهندسی شهرسازی
بعد از تولد مهندسی شهرسازی در اوایل قرن بیستم، تعاریف متعددی از آن ارائه شد که هر کدام گوشهای از ماهیت و کارکرد شهرسازی را
بازگو مینمایند. تعریفی جامع و مانع از شهرسازی ساده نیست؛ اما بهصورت کلی میتوان گفت که شهرسازی علم و هنر برنامهریزی، طراحی
و مدیریت کلیه عناصر کارکردی و کالبدی مرتبط با شهر، در راستای ایجاد فضاهای شهری کارآمد و مطلوب جهت رفع نیازهای مادی و
روانی ساکنینش، میباشد .
بر اساس نظریاتِ پارادایم شهرسازی پستمدرن، علم و هنر شهرسازی به دلیل تعدد زیاد ابعاد شهری و کثرت بیش از حد عوامل تاثیرگذار
در توسعهیافتگی و یا عدم توسعهیافتگی آن، امری بسیار حساس و پیچیده میباشد که جهت توسعهیافتگی آن نیازمند اقداماتی مستمر و
گروهی متشکل از تمامی علوم، روانشناسی، جامعه شناسی، مدیریت، سیاست، جغرافیا و…، از جمله علوم مهندسی همچون مهندسی عمران
و معماری است .
مدیریت شهری بهعنوان یکی از اساسیترین و کلیدیترین موضوعات مهندسی شهرسازی، بخاطر ارتباط مستقیم با تعدد ابعاد شهری و
پیچیدگی روابط بین آنها، تنوع عوامل تصمیمگیرنده، تعدد متغییرهای تاثیرگذار و تاثیرپذیر و کثرت عوامل اجرایی در ساخت شهر، نیازمند
رویکر و فرآیندی جدید و متفاوت است که بتواند قادر به پاسخگویی حساسات و پیچیدگی تمامی علایق و سلایق اقشار مختلف ساکن در
شهر و حوزه نفوذ آن را داشته باشد .
در راستای این مهم، از جمله رویکرد و مفاهیم جدید در عرصه مدیریت شهری میتوان به “مدیریت یکپارچه شهری” اشاره نمود. یکپارچگی
در مدیریت شهری در اواخر دهه ۰۷۹۱٫ م توسط ویلیامز مطرح شد که هدف غایی آن ایجاد و استمرار یکپارچگی و هماهنگی بین تمامی
ذینفعان شهری میباشد و تمامی دستگاهها و نهادهای مرتبط با امور شهر همسو و هماهنگ با هم گام بر میدارند .
تعدد و پیچیدگی عوامل مرتبط با حوزه مدیریت شهری و از طرفی دیگر بخاطر ماهیت میان رشتهای بودن مهندسی شهرسازی که با تمامی
علوم دیگر ارتباط تنگاتنگ، پیچیده و غیر قابل انکار دارد، ضروری است که از پارادایم و نظریات دیگر علوم، از جمله علوم مهندسی ساختمان،
بهره گرفت؛ که میتوان به فرآیند یا سیستم مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM) اشاره نمود .
BIM یک سیستم هوشمند خودکار و یکپارچه کنترل پروژه که با توجه به استفاده از مدل سه بعدی، تصویرسازی و نیز یکپارچهسازی
اطلاعات، کمک موثری در بهبود درک مدیران پروژه از وضعیت پیشرفت و شرایط کلی پروژه بوده و فرآیند تصمیمگیری را سریعتر و موثرتر
مینماید. این سیستم به نحوه جمع آوری اطلاعات چون-ساخت پروژه وابسته نمیباشد و این اطلاعات میتوانند از هر منبعی دریافت شوند .
BIM قادر به ایجاد واقعیت مجازی از مدلهای ساختمانی با اطلاعات هماهنگ و قابل اعتماد در مورد یک پروژه از طراحی، ساخت و ساز و
بهرهبرداری است. هدف اصلی مدلسازی اطلاعات ساختمان ایجاد بانک اطلاعاتی مشترک است که بتواند به صورت یکپارچه و منظم توسط
همه اعضای گروه طراحی و ساخت و مالکان و بهرهبرداران (ذینفعان کلیدی پروژه( مورد استفاده قرار گیرد .
با توجه به پیچیدگی، زمان و هزینه زیاد پروژههای ساختمانی، امروزه یکی از مهمترین و اساسیترین پیشرفتهای اخیر در زمینه صنعت
ساخت و ساز، معرفی سیتم یا فرآیند “مدل سازی اطلاعات ساختمان” یا به اختصار BIM میباشد که در مقیاس جهانی از دهه ۰۷۹۱٫ م در
علوم مهندسی مرتبط با ساختمان مطرح و مورد استفاده قرار گرفته است. در زیر به برخی از تعاریف و ویژگیهای کلی BIM اشاره خواهد
شد .
BIM یک مدل نمایش چند بعدی دیجیتال و دارای فرایند تولید و مدیریت اطلاعات کل فرایند ساخت با تمام اجزاء آن در طی چرخه حیات
میباشد. این اجزاء تمام اطلاعات مربوط به ویژگیهای فیزیکی و عملکردی را در خود ذخیره کرده و با اعمال هر تغییری در خواص آنها،
خودشان را با طرح جدید تطابق میدهد .
بر اساس مبانی علمی و تجربیات موفق فرآیند مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM) در صنعت ساخت و ساز، ضروری است از اصول و مبانی
آن در راستای حل مسائل شهری از جمله مسائل پیچیده مدیریت شهری یکپارچه بهره جست و آن را بر داده و اطلاعات مرتبط با مهندسی
شهرسازی تعمیم داد؛ که می توان از آن به نام فرآیند مدلسازی اطلاعات شهر (CIM) نام برد .
مدلسازی اطلاعات شهر) CIM )
در علوم مهندسی ساختمان، از جمله مهندسی عمران و معماری، شاهد تکامل از طراحی کامپیوتری (CAD) به فرآیند مدلسازی اطلاعات
ساختمان (BIM) هستیم، اما در علم و هنر مهندسی شهرسازی، جایی که فعلاً سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) تسلط دارد، چنین تکاملی
به صورت جدی وجود نداشته. لذا ضرورت دارد با بهرهگیری از مبانی علمی و تجربیات (BIM) ، این سیستم یا فرآیند موثر به سطح گسترهتر
یا همان شهر، انتقال و تعمیم داده شود .
امروزه با تعدد ابعاد شهری، افزایش پیچیدگی روابط عناصر شهری، کاهش دسترسی به امکانات و منابع و انتظارات متنوع ساکنین، اداره و
مدیریت شهر، در راستای بهرهمندی از امکانات و منابع موجود جهت رفع نیازهای معنویی و مادی ساکنین شهر کاری آسان نمی باشد، لذا
امروزه از ضروریات علم و هنر مهندسی شهرسازی است که از سیستم یا فرآیندهای نو و متفاوت استفاده نماید. مدلسازی اطلاعات
شهر (CIM) یکی از جدیدترین این سیستم ها است .
در مقیاس جهانی سابقه و پیشینه (City Information Modelling) که به صورت مخفف (CIM) مطرح میشود، کمتر از نیم دهه
میباشد؛ در حالی که در مقالات فارسی هنوز هیچ اشارهای بهصورت علمی به فرآیند یکپارچهسازی داده و اطلاعات شهری نشده است .
با توجه به اینکه درمقالات فارسی مرتبط با مهندسی شهرسازی، برخلاف مهندسی ساختمان، هنوز مفهوم یا اصلاح خاصی برای یکپارچگی
داده و اطلاعات شهر -همچون مدلسازی اطلاعات ساختمان BIM- مطرح نشده است، به تبعیت از الگوی جهانی، از آن به عنوان مدلسازی
اطلاعات شهر (CIM) نام برده میشود .
مدلسازی اطلاعات شهر (CIM) ، جهت حل مسائل متنوع و پیچیده مرتبط با امور مدیریت شهرها از جمله یکی از مهمترین و کاراترین
سیستمهای موجود میباشد. مدلسازی اطلاعات شهر (CIM) فرآیند یکپارچهسازی کلیه اطلاعت مرتبط با شهر است که بصورت سیستمی
چند بعدی شبیهسازی شده مربوط به هندسه شهر، روابط فضایی، اطلاعات جغرافیایی، مقدار و خواص تمامی عناصر شهری و ارتباط هوشمند
آنها با یکدیگر است .
شهرها متشکل از فضاهایی هستند که مدام در حال تغیر و تحولاند. فضاها و اطلاعات مرتبط با آن به سرعت در حال تغیرند و بهطور مداوم
تحول مییابند که ضروری است این تغییر و تحولات در اسرع وقت در تصمیمگیریهای نهادهای مرتبط با مدیریت شهری اعمال و تجزیه و
تحلیل شود . CIM بهعنوان یک سیستم هوشمند و دیجیتالی با روابط پویا، انعطافپذیر و معنادار، قادر به اعمال این تغیر و تحولات میباشد .
مدلسازی اطلاعات شهر (CIM) ، فرآیند یا سیستم یکپارچهسازی و هماهنگکردن کلیه اطلاعات مرتبط با توسعه شهر به-
صورت پویا، هوشمند، معنادار و دیجیتالی استکه به شدت فهم آینده شهر را برای تمامی مدیران شهری، ساکنین، ادارات، سازمانها،
نهادها و موسسات درون شهری)رسمی و غیررسمی(، در زمان تصمیمگیری، اجرا و بهرهبرداریبهبود میبخشد؛ که نهایتاً در راستای حکمروایی
خوب شهری، منجر به سهولت اداره شهر، کاهش هزینه و زمان ساخت شهر و ارتقاء کیفیت شهر، جهت قابل زیست بودن، خواهد شد .
ایده اصلی CIM میتواند یک مدلسازی هوشمند و دیجیتالی اطلاعات شهر باشد، شبیه سیستم BIM که حاوی کلیه اطلاعات شهر
بهصورت یکپارچه، معنادار و دیجیتالی است و جهت بکارگیری همزمان کلیه متغییرهای مرتبط با مدیریت شهری مورد استفاده قرار میگیرد .
همانطور که در مدل BIM کلیه اطلاعات ساختمان ذخیره و مورد استفاده قرار میگیرد، در مدل CIM نیز کلیه اطلاعات مرتبط با تمامی
ابعاد شهری از جمله فرهنگی، اجتماعی، کالبدی، اقتصادی، زیست محیطی، جغرافیایی، ترافیکی، مدیریتی، سیاسی بهصورت پویا، هوشمند،
معنادار و دیجیتالی ذخیره و مدام با هرگونه تغیری در اجزای آن، کل سیستم اطلاعاتی به طور خودکار و هوشمندانه تجزیه و تحلیل و نهایتاً
اصلاح می شود .
اگرچه مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM) از لحاظ مبانی نظری تا حدودی پخته و قابل قبول است، اما بحث مدلسازی اطلاعات
شهر (CIM) موضوعی جدیدی میباشد که در مقیاس جهانی هنوز در ابتدای راه قرار قرار داریم و در ایران هنوز بحث جدی در مورد آن
صورت نگرفته است. فارغ از مدلسازی اطلاعات شهر CIM ، در آینده میتوان موضوعاتی همچمون :
 مدل سازی اطلاعات محله شهری Information Modelling Quarter (QIM)
 مدل سازی اطلاعات ناحیه شهری Information Modelling District (DIM)
 مدل سازی اطلاعات منطقه شهری Information Modelling Zone (ZIM)
 مدل سازی اطلاعات روستا Information Modelling Village (VIM)
 مدل سازی اطلاعات شهرستان Information Modelling Eparchy (EIM)
 مدل سازی اطلاعات استانها Information Modelling State (SIM)
 مدل سازی اطلاعات کشورها Information Modelling Nation (NIM)
 مدل سازی اطلاعات قارهها Information Modelling Landmass (LIM)
و حتی شاید زمانی فرا رسد که نیاز باشد فرآیند مدلسازی اطلاعات سیارها Information Modelling Planet PIM)) را نیز مورد
بررسی و تجزیه و تحلیل قرار دهیم .
* لازم به ذکر است که با توجه به اینکه بحث مدل سازی اطلاعات شهر (CIM) موضوعی جدید می باشد و مبانی و اصول ان هنوز به صورت
کامل تدوین نشده است، در این مقاله به صورت کلی و اجمالی CIM مطرح شده است. ولی بنابر اهمیت این موضوع در جهت توسع یافتگی
شهرها، بخصوص در حوزه مدیریت شهری یکپارچه، ضروری است که CIM به صورت جدی دنبال شود .
اسفند ۱۳۹۶
در ادامه برخی از منابع مورد استفاده و برخی از منابع جهت مطالعه بیشتر ارائه شده است :
منابع
۰٫ ابراهیمی میمند، مصطفی و همکاران، ۰۹۷۱ ، یکپارچهسازی سیستم پشتیبان تصمیمگیری و مدلسازی اطلاعات ساختمان برای
انتخاب بهینه مصالح و اجزا در ساختمان
۲٫ ایمانی جاجرمی و همکاران، ۰۹۳۹ ، مدیریت شهری پایدار: بررسی تجارب مشارکتی شهرداری ها و شوراهای اسلامی شهرهای ایران
۹٫ آقاحسینی، فرشاد و همکاران، ۰۹۷۱ ، دو پارادایم و یک آینده؛ نقش BIM و PMBOK در تحول صنعت ساختمان
۴٫ برازجانی، پدرام و همکاران، ۰۹۷۱ ، پیادهسازی مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM) و مدیریت ذینفعان در پروژههای ساخت و ساز
۵٫ برکپور، ناصر و اسدی، ایرج، ۰۹۷۱ ، مدیریت و حکمروایی شهری
۱٫ بووارد، تونی و لوفلر، الکه، ۰۹۷۲ ، ترجمه رحیمیان، اشرف، حکمروایی و مدیریت عمومی
۹٫ بیمانا – فصلنامه تخصصی مدیریت یکپارچه طرح، ۰۹۷۱ ، شماره ۲
۳٫ بیمانا – فصلنامه تخصصی مدیریت یکپارچه طرح، ۰۹۷۱ ، شماره ۹
۷٫ بیمانا – فصلنامه تخصصی مدیریت یکپارچه طرح، ۰۹۷۱ ، شماره ۴
۰۱٫ بیمانا – فصلنامه تخصصی مدیریت یکپارچه طرح، ۰۹۷۱ ، شماره ۵
۰۰٫ پارسا، محسن و کفایتی ملک آبادی، مهدی، ۰۹۷۱ ، موانع پیادهسازی فرآیند مدلسازی اطلاعات ساختمان در صنعت ساختمان کشور
ایران
۰۲٫ پارسا، محسن و همکاران، ۰۹۷۱ ، آسیبهای کنونی صنعت ساختمان کشور در طراحی و اجرای ساختمان و اثرات استفاده از مدلسازی
اطلاعات ساختمان بر کاهش هزینه و زمان
۰۹٫ پرچمی جلال، مجید و مهدیان، آیدا، ۰۹۷۱ ، بررسی موارد حقوقی-قراردادی مرتبط با مدیریت اطلاعات ساختمان BIM
۰۴٫ جلالی، فرناز و منصوری، بهروز، ۰۹۷۱ ، یکپارچه سازی تحلیل هزینه چرخه حیات (LCC) با استفاده از مدلسازی اطلاعات ساختمان
(BIM)
۰۵٫ خاکسار، حامد، ۰۹۷۱ ، پیادهسازی مدلسازی اطلاعات ساختمان در صنعت ساخت و ساز و شیوههای مدیریت پروژه، نقاط مشترک و
راهکارها
۰۱٫ رضازاده، محو و همکاران، ۰۹۷۱ ، ارائه سیستم جامع کنترل پروژه با ایجاد ارتباط بین زمانبندی، مدل سهبعدی و پایگاه داده
۰۹٫ رضایی، زهرا و فلسفی، رضا، ۰۹۷۱ ، بررسی تأثیر پیاده سازی (BIM) بر بهبود مهندسی ارزش در پروژههای ساخت
۰۳٫ رضایی، زهرا و فلسفی، رضا، ۰۹۷۱ ، چگونگی بهرهبرداری از مدلسازی اطلاعات ساختمان در بکارگیری تلفیق مدیریت ریسک و
مهندسی ارزش در پروژههای ساخت و ساز
۰۷٫ روحانی، نیلوفر و بنی هاشم، سید یاسر، ۰۹۷۱ ، دستهبندی موانع پیادهسازی مدلسازی اطلاعات ساختمان با دو رویکرد نوع موانع و
سطح تصمیمگیری
۲۱٫ زنگنه شهرکی، سعید، ۰۹۷۵ ، مدیریت گسترش کالبدی شهر با رویکرد رشد هوشمند شهری
۲۰٫ سقایی زاده، محمد، ۰۹۷۱ ، راهکارهای بیم در پوسته های پنلی پارامتریک و تجارب پروژه سالن همایشهای بین المللی اصفهان
۲۲٫ شاهحسینی، وحید و همکاران، ۰۹۷۱ ، مروری بر ساخت مدل سهبعدی ساختمان به کمک لیزر اسکنرهای سهبعدی
۲۹٫ شاهمحمدی، سوگند و همکاران، ۰۹۷۱ ، یکپارچهسازی ارزیابی چرخه حیات با استفاده از فناوری اطلاعات ساختماندر مرحله اولیه
طراحی
۲۴٫ شریفزادگان، محمدحسین و همکاران، ۰۹۷۴ ، حکمروایی خوب: نهادسازی برای توسعه
۲۵٫ صالحی امیری، سید رضا، ۰۹۳۷ ، مجموعه مقالات مدیریت و برنامه ریزی شهری
۲۱٫ عباسیان جهرمی، حمیدرضا و همکاران، ۰۹۷۱ ، مروری بر نقش BIM در صنعت ساخت با تاکید بر تغییرات و برنامهریزی ایمنی
۲۹٫ فرج زاده، زهرا و همکاران، ۰۹۷۱ ، امکان سنجی استقرار مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM) در شرکتهای مشاور معماری در شهر
ارومیه
۲۳٫ قادری، سهیل، ۰۹۷۱ ، پیادهسازی بیم و بررسی فرهنگ و رفتار سازمانی با تکیه بر تجارب شرکت سرمایهگذاری مسکن جنوب
۲۷٫ کریگیل، ادی و نیس، بردلی، ۰۹۷۱ ، ترجمه آصفی، مازیار و مادرشاهی، محمدسادات، BIM سبز
۹۱٫ گلابچی، محمود و همکاران، ۰۹۷۵ ، مدلسازی اطلاعات ساختمان BIM
۹۰٫ لطفی، صدیقه و آقامیری، سید رضا، ۰۹۷۱ ، مدیریت پایدار شهرها با بهرهگیری از فنآوریهای نوین اطلاعاتی
۹۲٫ مرتضوی، مهدی، ۰۹۷۲ ، مدیریت محلی و حکمروایی شهری
۹۹٫ مکانی، حسین، ۰۹۷۱ ، بررسی تاثیرات پیادهسازی BIM و HSE در فاز اجرایی پروژه پلیکلینیک تامین اجتماعی بندرانزلی
۹۴٫ نباتی، پریسا و اکبریان، محمرضا، ۰۹۷۱ ، مدلسازی اطلاعات ساختمان، مفاهیم، تاریخچه و ویژگی های آن در صنعت ساخت و ساز
۹۵٫ نجاتی حسینی، سید محمود، ۰۹۳۰ ، برنا مه ریزی و مدیریت شهری: مسائل نظری و چالش های تجربی
۶۳٫ ByShimonti Paul , 2018, BIM for Smart Cities – Why is it a necessity
۶۳٫ AECbytes Feature, 2016, City Information Modeling
۶۳٫ Arivaldo Leão & de Amorim1, 2014, DISCUTINDO CITY INFORMATION MODELING (CIM) E CONCEITOS CORRELATOS Discussing City Information Modeling (CIM) and related concepts
۶۳٫ DANIEL HÄGGLÖF & ANNA SALMINEN, 2015, CITY INFORMATION MODEL – CIM Benefits with an integrated city information model in the area of technical aspects
۰۴٫ De Amorim & Arivaldo Leão, 2015, DISCUTINDO CITY INFORMATION MODELING (CIM) E CONCEITOS CORRELATOS
۰۴٫ Emine Mine Thompson*, Paul Greenhalgh, Kevin Muldoon-Smith, James Charlton and Michal Dolník ,2016, FROM BUILDING INFORMATION MODELING TO CITY INFORMATION MODELING,
۰۴٫ Emine Mine Thompson*, Paul Greenhalgh, Kevin Muldoon-Smith, James Charlton and Michal Dolník ,2012, Planners in the Future City: Using City Information Modelling to Support Planners as Market Actors
۰۶٫ Jadidoleslami, S –Saghatforoush, E, 2018, Parallel impact of IPD and BIM approaches on facilitating constructability implementation
۰۰٫ James Cutler, 2016, Future cities, smart cities and building information modeling
۰۴٫ Milena Stavric, Ognen Marina, Elena Masala and Bojan Karanakov, 2012, From 3D Building Information Modeling Towards 5D City Information Modeling
۰۳٫ T. Stojanovski, 2014, City information modeling (CIM) and urbanism: Blocks, connections, territories, people and situations
۰۳٫ Todor Stojanovski, 2013, City information modeling (CIM) and urbanism: blocks, connections, territories, people and situations
۰۳٫ Xun Xu, PhD Student & Lieyun Ding, Professor & Hanbin Luo, Professor, 2013, FROM BUILDING INFORMATION MODELING TO CITY INFORMATION MODELING