سفر پاپ فرانسیس به عراق 
سفر پاپ فرانسیس به عراق 

دیدار پاپ فرانسیس، رهبر کاتولیک های جهان از عراق، سفری نمادین است که ممکن است در کاهش خشونت های عراق تاثیری مثبت در حال و آینده برجای گذارد. پاپ فرانسیس به عنوان رهبر بزرگترین نهاد مذهبی جهان معاصر اگر چه نقش سیاسی فعالی در منازعات سیاسی- نظامی جهان نداشته است، اکنون با دیدار از عراق […]

دیدار پاپ فرانسیس، رهبر کاتولیک های جهان از عراق، سفری نمادین است که ممکن است در کاهش خشونت های عراق تاثیری مثبت در حال و آینده برجای گذارد. پاپ فرانسیس به عنوان رهبر بزرگترین نهاد مذهبی جهان معاصر اگر چه نقش سیاسی فعالی در منازعات سیاسی- نظامی جهان نداشته است، اکنون با دیدار از عراق به عنوان زائر صلح و در پاسخ به وضعیت مسیحیان ساکن در عراق که از خشونت های سیاسی، مذهبی و نظامی این کشور بسیار آسیب دیده اند، به نظر می رسد رویکرد دیگری در پیش گرفته است. پروتکل تشریفاتی خاصی که برای استقبال از پاپ در بغداد از سوی مقامات دولتی به اجرا درآمد، نشانه توجه ویژه ای است که دولت این کشور برای اثبات موقعیت خود به این سفر کرده است. دیدار پاپ با مرجع عالی شیعیان در عراق، آیت الله سیستانی و تاکید طرفین بر همزیستی مسالمت آمیز پیروان ادیان و مذاهب، به صورت نمادین امر قابل توجهی است که در صحنه واقعی عراق امروز، غیبت آن به روشنی پیدا است. 

هدف از این سفر را پاپ فرانسیس، حمایت و تقویت موقعیت مسیحیان عراق اعلام کرده بود، اما برنامه ریزی سفر وی هدف های دیگری را نیز نشانه گرفته است که توجه به همزیستی و صلح ادیان و مذاهب از مهمترین هدف های سفر بوده است. استقبال اقلیم کردستان نیز در سومین روز سفر پاپ و انجام مراسم عبادی عشای ربانی در ورزشگاه فرانسوا حریری هولیر به نظر می رسد با برنامه های دیدار مقامات عالی اقلیم با ایشان، بخش مهم دیگر این سفر نمادین است. تشریفات استقبال از پاپ در اقلیم کردستان از آنچه در بغداد گذشت، گسترده تر نبود و فاقد تشریفات رسمی بود که به نظر می رسد ناشی از فشارهای دولت مرکزی بوده است. با این وصف، برگزاری مراسم عبادی مسیحیان در هولیر-اربیل- با حضور حدود بیش از ده هزار نفر از مسیحیان کردستان و عراق، این واقعیت را نشان می دهد که در اقلیم کردستان، مسیحیان از امنیت لازم برخوردار بوده اند و همزیستی بین ادیان و مذاهب در میان آنها بیش از هر جای دیگر تجربه شده است. 

سفر پاپ را باید به فال نیک گرفت. اینکه چه تاثیراتی در حال و آینده خواهد داشت، بستگی دارد به اینکه چگونه به رویدادها و طرفین دعوا در عراق و منطقه بنگریم. فارغ از تاثیر این سفر باید این واقعیت را در نظر داشت که تا وقتی که در عراق گروه های مسلح شبه نظامی نیابتی وجود داشته باشد و به آنها قدرت تاثیر بر تصمیم گیری های دولت این کشور بدهد، صلح، روند مسالمت آمیز امور و تامین حقوق شهروندی در این کشور با چالش روبرو می شود و مخاطراتی را نیز برای منطقه در بر خواهد داشت. کنترل این گروه ها از یک سو، گسترش حقوق برابر شهروندی و برقراری سیستم دمکراتیک در این کشور، به نظر می رسد که می تواند برخی از آثار مخرب کنونی را کاهش دهد. امیدواری صرف به اینکه تسامح دینی و مذهبی در این کشور بتواند اثرات ساختاری داشته باشد، قدری با ساختارهای سیاسی موجود که به صورت نهادین همانند مناسباتی که در لبنان برقرار شده است، همواره مانع از شکل گیری یک سیستم سیاسی منطقی و قابل قبول که در آن به قدرت رسیدن افراد و احزاب بر اساس توانایی ها و شایستگی های آنها و در گردش مداوم نخبگان سیاسی می شود. هر چند نباید از اهمیت آن کاست و سفر معنوی پاپ فرانسیس را در این زمینه بایستی مهم ارزیابی کرد. 

سفر پاپ به پایان رسید و بنا به گفته ایشان در مراسم عبادی هولیر، خاطره سفر در یاد ایشان باقی می ماند و برای مسیحیان و همه پیروان ادیان دیگر، به صورت مداوم دعا خواهند کرد، اما چنانکه خاطر نشان شد عوامل تهدید، خطر و ارعاب در شکل های گوناگون در عراق ریشه دارند و به آسانی اجازه نمی دهند روند تحولات عراق به توسعه سیاسی بیانجامد.  

  • نویسنده : عبدالعزیز مولودی