تغییرات اقلیمی ، بزرگترین بحران بشر در سازمان ملل
تغییرات اقلیمی ، بزرگترین بحران بشر در سازمان ملل

تغييرات اقلیمی يکی از تهديدات زيست محيطی است که نسل فعلی با  آن روبه رو است و صلح و امنيت بين المللی را با خطر مواجه ساخته است، از بلایای قرن بیستم به شمار می رود. اين تهديد جدی اوضاع و احوال کشورهای در حال توسعه را روز به روز بدتر می کند و آنها […]

تغييرات اقلیمی يکی از تهديدات زيست محيطی است که نسل فعلی با  آن روبه رو است و صلح و امنيت بين المللی را با خطر مواجه ساخته است، از بلایای قرن بیستم به شمار می رود. اين تهديد جدی اوضاع و احوال کشورهای در حال توسعه را روز به روز بدتر می کند و آنها را با چالش های جدی مواجه می سازد. تغییرات اقلیمی زنگ خطری است برای کشورهای توسعه يافته که به فعاليت های خطرناك از جمله ساخت سلاح های هسته ای و استفاده های نابجا از محيط طبيعی خاتمه دهند. اين مساله برآيند بحرانهای جبران ناپذيری است که زندگی بشری را تحت تاثير قرار داده است و  می توان گفت نوع بشر را از حق بر محيط زيست سالم محروم می سازد.

تغییرات اقلیمی بزرگترین بحران بشر

تفاوت اقلیم و دما

هوا، وضعیت کوتاه ‌مدت اتمسفر در گوشه‌ای از جهان است. رطوبت، دما، سرعت باد، فشار اتمسفر و قابلیت دید، همه از عواملی هستند که وضعیت هوا را در یک لحظه‌ی زمانی خاص تعیین می‌کنند. به‌عبارت دیگر، هوا زیاد دوام ندارد و طی چند روز، ساعت و حتی دقیقه تغییر می‌کند. به همین علت است که وضعیت هواشناسی به‌طور مداوم به‌روزرسانی می‌شود

اقلیم دامنه‌ی بسیار وسیع‌تری دارد. اساسا، اقلیم منعکس‌کننده‌ی میانگین هوایی بلندمدت یک منطقه و روندهای آن است. این میانگین‌ها اغلب براساس مشاهدات دقیقی که چندین دهه جمع‌آوری شده است، حاصل می‌شوند. با توجه به تفاوت در مقیاس، منطقی است که تصور کنیم تغییر اقلیم نسبت‌به تغییر هوا بسیار کندتر است. با این حال، اقلیم نیز دچار تغییر می‌شود. به‌طور متوسط، همه‌ی اقلیم‌های منطقه‌ای جهان چیزی را تشکیل می‌دهند که دانشمندان به آن «اقلیم جهانی» می‌گویند که می‌تواند طی زمان تغییر کند.

تغییرات اقلیمی شامل نوسانات طولانی‌مدت در یک یا تعداد بیشتری از متغیرهای مرتبط با اقلیم مانند بارندگی در یک منطقه است. توجه داشته باشید که این تعریف هم درمورد اقلیم‌های منطقه‌ای و هم خود اقلیم جهانی کابرد دارد. مثلا می‌گوییم اروپای شمالی دچار افزایش چشم‌گیری در طوفان‌های بارانی شده و این روند برای دهه‌ها ادامه داشته است.

عوامل موثر برتغییرات اقلیمی

تغييرات اقلیمی به عنوان بخشی از تغييرات محیط زیستی – شامل زوال و تخريب زيست کره-  به دليل غالب فعاليت های انسانی، انتشار گازهای گل خانه ای و افزايش دمای جهانی است. تخریب محیط زیست عمدتا ناشی از فعالیت های اقتصادی و نوع انرژی مصرفی می باشد، بی شک مجموعه ای از عوامل مختلف به طور مستقیم با غیر مستقیم باعث تغییرات اساسی در روند طبیعی اقلیم می شوند. با یک دید کلی می توان این عوامل را به عوامل طبیعی و انسانی تقسیم کرد که هر کدام از آنها درمقیاس های زمانی و مکانی متفاوتی عمل می کنند. به نظر می رسد که عوامل انسانی امروزه بیشتر مورد توجه باشند. نوسانات شدید پدیده های اقلیمی و به تبع آن اکولوژیکی سبب بروز معضلات و مشکلات خاص در عرصه های منابع طبیعی و زیست محیطی می گردد. از جمله ی آنها می توان به پدیده ی سیلاب، زمین لغزش، تخریب اراضی جنگلی، مرتعی و زراعی، مهاجرت به مکان های دیگر و غیره را نام برد.

تغییرات اقلیمی بزرگترین بحران بشر

تاثير تغييرات اقليمی بر زيست بوم

۱- تغييرات اقليمی، گرمايش جهانی را سبب گرديده و آب و هوا دچار اختلال و نوسان گرديده است.

۲- آلودگی های محيطی از جمله آلودگی هوا ناشی از دود و غبار تغييرات آب و هوايی را به ارمغان آورده و تشديد کرده است.

۳- پديده ال نينو و تغييرات آب و هوايی که مخاطره زيست محيطی خشك سالی را به همراه دارد.

۴- «ردپای زيستی۱» بيان گر ميزان مناب مورد استفاده است. رد پای زيستی در کشورهای در حال توسعه به مراتب مخرب تر است ، زيرا زباله ها يا موارد استفاده خسارت بار از طبيعت يا استفاده از مواد غيرقابل بازگشت يا استفاده از منابع آب و منابع طبيعی برگشت ناپذير به شکل غيرکارشناسی شده و نبودن قوانين مؤثر با ضمانت اجرای مناسب در اين کشورها یا حداقل عدم رعايت قوانين زيست محيطی از طرف عامه مردم بسيار مخرب بوده و تأثير منفی گسترده در سطح منطقه ای و نهايتا مؤثر در تغيير اقليم جهانی و اضمحلال نظام طبيعت کره زمين است

۵- متوسط دمای جهان بين سالهای ۱۸۶۶ تا ۱۹۹۶ بيش از يك درجه افزايش يافته است و در سالهای ۱۹۸۸ ،۲۰۰۲ و ۲۰۰۳ بيش ترين دما به ثبت رسيده است. تراکم گازهايی نظير دی اکسيد کربن، اکسيد نيتروژن، متان، کلروفلروکربن ها به عنوان بخشی از علت گرمايش جهانی در نظر گرفته شدند و افزايش دما موجب ذوب شدن بخشی از يخچال های قطبی و نهايتا زير آب رفتن مناطق ساحلی که محل سکونت بخش قابل توجهی از جمعيت جهان است خواهد شد. ضمنا گرمای هوا باعث سریع تر شدن سوخت و ساز بدن و رشد و تکثير حشرات شده و امکان مهاجرت آن ها از مناطق گرمسير را به نقاط  دورتر امکانپذير می کند و نهايتا باعث گسترش بيماری هايی نظير مالاريا و تب دنژو ناشی از پشه ها و ميکروارگانيسم های ناقل خواهد شد. 

تغییرات اقلیمی بزرگترین بحران بشر

راهکارهاي بین المللی مهار تغییرات اقلیمی

کشورهای در حال توسعه تغييرات اقلیمی را يك مساله امنيتی نمی دانند و معتقدند تغييرات آب و هوايی در چارچوب توسعه پايدار بهبود می يابد. کشورهای در حال توسعه نيز مدعی اندکه کشورهای توسعه يافته از اجرای مقررات و پروتکل های موجود شانه خالی کرده اند. با اين وصف تغييرات اقلیمی تهديدی برای صلح و امنيت بين المللی است و سازوکارهای اجرايی موجود به نظر می سد ناکافی باشد و همين ناکافی بودن، تخريبهای زيست محيطی را روز به روز افزايش می دهد.  بنابراين بايد اين مسئله تحت حمايت قوانين بين المللی از جمله ماده ۳۹ منشور ملل متحد قرار گيرد و تغييرات اقلیمی به عنوان يك تهديد به رسميت شناخته شود و در دستور کار شورای امنيت کماکان باقی بماند.  هرچند در اين راستا نيز نبايد از مسئله همکاری های بين المللی در جهت پيشگيری از جرائم بين المللی زيست محيطی غفلت گزيد آنچنان که اين همکاری ها بايد ميان دولت ها، سازمانهای بين المللی دولتی و غيردولتی، نهادهای بين المللی از جمله پلیس بين الملل شکل واقعی به خود بگيرد.

منبع

فصلنامه انسان و محیط زیست، شماره ۴۷ ، زمستان ۱۳۹۷، صفحه ۷۰-۱۶۱