بحران کرونا در جهان  
بحران کرونا در جهان  

بعد از ریشه کن شدن آبله در سال ۱۹۸۰ که قریب به پانصد میلیون تن قربانی گرفت، شیوع بیماریهایی مثل ابولا، سارس، مرس و…نگرانیهایی جدی را در جامعه بین المللی دامن زد. با وجود این در پایان دهه دوم قرن بیست و یکم که سرعت پیشرفت علم و فناوری به حد اعجاب انگیزی رسیده است، برای […]

بعد از ریشه کن شدن آبله در سال ۱۹۸۰ که قریب به پانصد میلیون تن قربانی گرفت،
شیوع بیماریهایی مثل ابولا، سارس، مرس و…نگرانیهایی جدی را در جامعه بین المللی دامن زد. با وجود
این در پایان دهه دوم قرن بیست و یکم که سرعت پیشرفت علم و فناوری به حد اعجاب انگیزی
رسیده است، برای کمتر کسی این امر قابل تصور بود که ویروس جدیدی به نام کرونا به عامل
تهدید حیات افراد تبدیل شودو بحران کرونا بین المللی شود.

ویروس کرونا

در حقیقت در اواخر دسامبر ۲۰۱۹ و اوایل دی ماه ۱۳۹۸ بود که بروز یک بیماری شبیه ذات الریه
در شهر ووهان کشور چین به سازمان جهانی بهداشت گزارش شد. چند روز پس از این گزارش
مشخص شد که نوع جدیدی از ویروس کرونا مسبب این بیماری شده است. به زودی افراد مبتلا به
بیماری ناشی از ویروس کرونا در تایلند، ژاپن، کره جنوبی، ایتالیا، و ایران رویت شدند و با فوت
شماری از بیماران نگرانیها درباره بحران کرونا افزایش یافت.

گسترش در ایران

آنچه جای تعجب و تأسف داشت شدت و گسترش بیماری ناشی ار ویروس کرونا در ایران بود
که پس از شهر ووهان چین، شهر قم در ایران را به دومین شهر آلوده جهان تبدیل کرد. تا روز
هفتم اسفند ۱۳۹۸ ،هشت کشور کانادا، لبنان، امارات، بحرین، کویت، افغانستان، عراق و عمان
اعلام کرده اند که افرادی مبتلا به ویروس کرونا را شناسایی کرده اند که از ایران آمده اند. در دوم
اسفند ماه، با اعلام رسمی فوت شدن چهار نفر، ایران پس از چین بیشترین تلفات ناشی از ویروس
کرونا را داشته است. دبیرکل سازمان جهانی بهداشت روز ۲۱ فوریه مرگ ۴ نفر ظرف دوروز
در پی بحران شیوع بیماری کرونا ویروس در نقاط مختلف جهان، شیوع کرونا ویروس در ایران رسماً در تاریخ ۲۹ بهمن ۱۳۹۸ تأیید شد. در واپسین روز
بهمن ۱۳۹۸ ،به دنبال فوت دو بیمار با عوارض تنفسی در بیمارستان کامکار-عربنیا قم، شایعاتی درباره مرگ این بیماران به علت ویروس کرونا شکل
گرفت. اما دانشگاه علوم پزشکی قم با تکذیب شایعات مربوط به مبتلا بودن این دو بیمار فوت شده به ویروس کرونا، اعلام کرد که تاکنون هیچگونه
شواهدی تشخیصی مبنی بر ابتلا به بیماری کرونا دیده نشدهاست. در تاریخ ۳۰ بهمن اولین موارد از کرونای جدید در شهر قم از طریق روابط عمومی وزارت
بهداشت گزارش شد. رئیس مرکز اطلاع رسانی و روابط عمومی وزارت بهداشت اعلام کرد که نتایج آزمایش اولیه دو مورد از موارد مشکوک را از نظر ابتلا به ویروس کرونا مثبت گزارش شده است.
ایران را بسیار نگران کننده دانست. شنبه سوم اسفند ۱۳۹۸ وضعیت در ایران از سفید خارج و وارد
وضعیت زرد شده است.

سازمان بهداشت جهانی و بحران کرونا

در دوازدهم فوریه ۲۰۲۰ در کنفرانس سازمان جهانی بهداشت درباره مبارزه با شیوع ویروس
کرونا، رئیس سازمان اعلام داشت با وجود این که ۹۹ درصد موارد شناسایی شده از ابتلا به
ویروس کرونا در چین هستند، اما این ویروس تهدیدی جدی برای سایر نقاط جهان است. همزمان
با برگزاری این نشست، سازمان ملل متحد تجهیزاتی را برای حفاظت مردم در مقابل این ویروس به
کشورهای مختلف از جمله آفریقا ارسال کرده است. سازمان جهانی بهداشت به همه کشورها
هشدار داده که تدابیر لازم را برای مقابله با ویروس کرونا اتخاذ کنند و تاکید کرد کرونا به معنای
 واقعی پشت دروازه هر کشور است.

  مقابله با بحران کرونا در ایران

مقابله با ویروس کرونا در چارچوب حقوق بین الملل سلامت و حقوق بین الملل بشر
دولت جمهوری اسلامی ایران با عضویت در سازمان جهانی بهداشت و پذیرش اسناد بین المللی
مختلف و به ویژه میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی (۱۹۶۶ (در زمینه پیشگیری
و مقابله با بیماریهای فراگیر و مسری تعهدات مختلفی را پذیرا شده است. در مقدمه اساسنامه
سازمان جهانی بهداشت بهره مندی از بالاترین استاندارد قابل حصول سلامتی یکی از حقوق بنیادین
هر انسانی، بدون تمایز از حیث نژاد، مذهب، عقاید سیاسى، شرایط اقتصادى یا اجتماعى قلمداد
گردید و پیشرفت نامساورى کشورهاى مختلف در ترویج بهداشت و مهار کردن بیماریها به
خصوص بیماریهاى، واگیر، یک خطر عمومى تلقی شده است. حق بر سلامتی پس از آنکه در
بند یک ماده ۲۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر به رسمیت شناخته شد، در میثاق بین المللی حقوق
اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی (۱۹۶۶ (مورد تصریح قرار گرفت. بر اساس ماده ۱۲ این میثاق
دولتهای عضو حق هر کس را به تمتع از بهترین حال سلامت جسمی و روحی ممکن الحصول به
رسمیت میشناسند. بر اساس بند دوم این ماده تدابیری که کشورهای طرف این میثاق برای تأمین
استیفای کامل این حق اتخاذ خواهند کرد شامل اقدامات لازم برای تأمین امور ذیل خواهد بود:
در ششم اسفند ماه دکتر جهانپور رئیس روابط عمومی وزارت بهداشت اعلام داشت که بررسیهای انجام شده نشان میدهد که تاکنون در ایران در مجموع،
۹۵ نفرتشخیص قطعی مبتلا به ویروس کرونا گزارش شده است و۱۵ نفر هم براثر بیماری فوت شدند

اقدامات لازم برای مهار بیماری

الف ـ تقلیل میزان مرده متولد شدن کودکان ـ مرگ و میر کودکان و رشد سالم آنان ب ـ بهبود
بهداشت محیط و بهداشت صنعتی از جمیع جهات ج ـ پیشگیری و معالجه بیماریهای همه گیر ـ
بومی حرفهای و سایر بیماریها همچنین پیکار علیه این بیماریها د ـ ایجاد شرایط مناسب برای تأمین
مراجع پزشکی و کمکهای پزشکی برای عموم در صورت ابتلاء به بیماری.
کمیته حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی که از سال ۱۹۸۶ به عنوان نهاد نظارتی میثاق بین المللی
حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ایجاد شده است در مقام تفسیر ماده ۱۲ در نظریه عمومی
شماره ۱۴ خود در سال ۲۰۰۰ ضمن آنکه حق بر سلامتی و سایر حق های بشری از جمله حق تغذیه،
مسکن، کار، آموزش، حیات، عدم تبعیض، منع شکنجه و … را لازم و ملزوم یکدیگر قلمداد نمود،
ابراز داشت که بالاترین استاندارد قابل حصول سلامتی بر مقول های گسترده از عوامل اجتماعی-
اقتصادی اتکاء دارد که شرایطی را اعتلاء می بخشند تا در آن مردم بتوانند به زندگی توأم با
سلامتی و آنچه که ضامن سلامتی آنهاست، اعم از تسهیلات، خدمات، کالاها و شرایط لازم برای
 نیل به بالاترین استاندارد قابل حصول سلامتی دست یابند.

  اقدامات سازمان بهداشت جهانی

از سوی دیگر سازمان جهانی بهداشت که از جمله مأموریت خطیر مقررات گذاری در زمینه مقابله
با بیماریهای مسری را عهده دار گشته و از شیوهای بدیع و ابتکاری در این زمینه برخوردار است در
سال ۲۰۰۵ نحوه مقابله با شیوع و گسترش جهانی بیماریها را مقرر داشت تا از مداخله غیرضرور در
مسافرت، حمل و نقل و تجارت بین المللی اجتناب به عمل آید. مطابق ماده ۴۳ این مصوبه، دولتها
میتوانند به هنگام بروز مخاطراتی که سلامت عموم را در معرض خطر قرار دهد، اقدامات مقتضی
را اتخاذ نمایند. این مخاطرات باید با دلایل علمی اثبات شده باشد و اقدامات دولتها باید با چنان
مخاطراتی متناسب بوده و ناقض حقوق بنیادین بشر قلمداد نگردد. بدیهی است که با توجه به با
توجه به ابعاد و گستره خسارات انسانی ناشی از ویروس کرونا در سطح ملی و منطق های، این
ویروس را میتوان عامل تهدیدکننده سلامتی عموم قلمداد کرد.
بر این اساس دولت جمهوری اسلامی ایران مکلف است ضمن اطلاع رسانی دقیق، تمام اقدامات
لازم برای پیشگیری از شیوع و گسترش ویروس کرونا را اتخاذ نماید. کنترل مبادی ورودی و حتی
خروجی کشور، توزیع اقلام بهداشتی و دارویی لازم، و بسیاری از اقدامات دیگر که میتواند __________________________________
۵ ECOSOC., Committee on Economic,_ Social and Cultural Rights, The right to the highest attainable of health,
ایران تمام تمهیدات لازم را برای جلوگیری از گسترش بحران کرونا به سایر کشورها به
ویژه کشورهای همجوار را مورد پیش بینی و اتخاذ قرار دهند و صرفاً در اندیشه نجات کشور
خویش نباشند. دفع خطر از خویش نباید به بهای به مخاطره افکندن دیگران تمام گردد.

نتیجه گیری

حقوق بین الملل سلامت که با تکیه بر اسناد بین المللی مختلف و نهادهای گوناگون نظارتی در سطح ملی،
منطق های و جهانی و با محوریت سازمان جهانی بهداشت در حال توسعه است با مفاهیم جدیدی مواجه گشته که
در ظرف زمان آنها را به نظم خواهد کشید: مراقبتهای اولیه بهداشتی، عدالت بهداشتی، ارتقاء سلامت، و امنیت
بهداشتی (امنیت انسانی). در این میان حق بر سلامت به عنوان حقی بشری نقش مهمی در حرکت به سوی
جامعه ای سالم و خلق سیستمهای بهداشتی عادلانه ایفاء مینماید. حق بر سلامت یکی از گسترده ترین و در عین
حال پیچیده ترین حق های بشری در نظام بین المللی به شمار میآید.
حقوق بین الملل سلامت و به لسانی دیگر حقوق جهانی سلامت مبین آن است که سرنوشت تمام افراد بشر، به
یکدیگر وابسته است. اگر در حوزه حقوق مدنی و سیاسی، «حق حیات» محور سایر حق های بشری است، در
حوزه حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، «حق بر سلامتی» هسته مرکزی و محور سایر حق های اقتصادی،
اجتماعی وفرهنگی است.

تعهد دولت ها

ویروس کرونا که سلامت جامعه بشری را در معرض خطر قرار داده و جامعه جهانی را به تکاپو واداشته است
بیش از هر چیز وحدت بهداشت و سلامت جامعه جهانی و آسیب پذیری آن در مقابله عوامل جدید را به تصویر
کشیده است. در عصری که حقوق بشر و حقوق بین الملل بهداشت و سلامت هر روز اهمیت بیشتری مییابد و
امنیت انسانی و بهداشتی به عنوان یکی از مؤلف های اصلی حکمرانی مطلوب بیش از پیش مورد تأکید قرار
میگیرد دولتها متعهدند در پیشگیری از شیوع و گسترش ویروس کرونا -چه در داخل کشور خویش و چه به
سایر مناطق عالم- و درمان افرادی که به این ویروس آلوده شده اند یا احتمال آلودگی را دارند تمام تمهیدات
لازم را بیندیشند و از حداکثر امکانات خویش بهره گیرند. اگر تعهد بین المللی دولتها در تأمین سلامت
شهروندان خویش تعهد به حداکثر تلاش قلمداد گردد، لیکن تعهد هر دولت به تضمین حیات ملت خود تعهد به
نتیجه است، تعهدی که فارغ از نظام حقوق بین الملل که به دولت مجوز عدول از تعهدات بین المللی خویش در
وضعیتهای فوقالعاده عمومی را داده است، ریشه در فلسفه وجودی دولت و قانون اساسی هر کشوردارد.
در عصری که حق بر سلامتی به علت ماهیت و خصیصه بنیادین خود، حقوق انحصاری صاحبان امتیازات دارویی
را تعدیل ساخته است، تحریمهای اقتصادی نیز نمیتوانند حقوق سلامت شهروندان یک کشور را نادیده گیرند.
دستور موقت دیوان بین المللی دادگستری که در مهر ماه ۱۳۹۷ در دعوای دولت جمهوری اسلامی ایران علیه ایالات متحد امریکا صادر گردید ورفع تحریم اقلام داروی وبهداشتی رامورد تصریح قرار داد دقیقا موید این پیام است که در مقابله با بحران کرونا همه کشورها و سازمانهای بین المللی باید با یکدیگر همکاری کرده، و به
هیچ ملاحظه ای جزتضمین سلامت تمام انسانها، که جملگی شهروندان جامعه بین المللی هستند نیندیشند.
به بیان دبیرکل سازمان جهانی بهداشت در ۳۰ ژانویه ۲۰۲۰ که در مورد مقابله با ویروس کرونا ایراد گردید:
امروز زمان مواجهه با واقعیت هاست نه اسارت در ترس و وحشت، زمان علم و آگاهی است نه دامن زدن به
شایعات، و زمان همدلی و همبستگی است نه متهم سازی یکدیگر.
  • نویسنده :  چیا یوسفی
  • منبع خبر : کردستان فردا