اهداف ترکیه در ایجاد منطقه امن در شمال سوریه؛ سرنوشت کردها
اهداف ترکیه در ایجاد منطقه امن در شمال سوریه؛ سرنوشت کردها

از آنجا که ایجاد منطقه امن‌ مورد نظر ترکیه در شمال سوریه، پایان موجودیت سیاسی کردها خواهد بود، به هیچ وجه برای کردها قابل قبول نیست.
از کردها به عنوان متحد استراتژیک آمریکا و نیروهای ائتلاف در مبارزه با داعش یاد شده و آمریکا قصد ندارد اهداف ترکیه در مورد مناطق تحت کنترل کردها را عملی سازد.
ترکیه نیز با اشراف بر این موضوع، سعی در امتیازگیری در منطقه ادلب و قضیه خرید سامانه اس ۴۰۰ دارد. لذا به نظر می رسد توافق اخیر ترکیه و آمریکا در ایجاد منطقه امن راه دشواری در پیش داشته باشد.

سرویس جهان ــ شمال سوریه، منطقه ای است که با ورود سوریه به تحولات بهار موسوم به عربی، به کنترل کردها درآمد.

با تهاجم داعش به سوریه و بیرون راندن آنها از مناطق کردنشین، کردها به بسط ژئوپلیتیکی پرداخته و تحت حمایت ائتلاف مبارزه با داعش به رهبری آمریکا قرار گرفتند.
ترکیه به عنوان بازیگری در سوریه که به گفته خود به دنبال تامین منافع امنیتی و ملی خود می باشد، همواره از کردها و نیروهای سوریه دمکراتیک که از حمایت ائتلاف بین الملل برخوردارند به تروریست یاد کرده است.
ترکیه، کردها را به عنوان تهدیدی جدی علیه امنیت ملی خود معرفی نموده است.
این ادعا مورد تایید آمریکا و نیروهای ائتلاف نیست. و همین امر سبب ایجاد تضارب اساسی آرا میان ترکیه با نیروهای ائتلاف گردیده است. آمریکا از نیروهای سوریه دمکراتیک و یگان های مدافع کُرد به عنوان متحد استراتژیک خود در مبارزه با داعش یاد می کند. در این میان ایجاد منطقه امن در شمال سوریه، همان منطقه ای که تحت کنترل نیروهای کردی سوریه دمکراتیک است، خواسته دولت ترکیه است. نیروی یگان های مدافع خلق و سوریه دمکراتیک کنترل این منطقه استراتژیک و حیاتی به لحاظ انرژی در شمال سوریه را بر عهده دارند. ترکیه با تروریست خواندن نیروهای کـُرد، سعی در ایجاد منطقه امن با عمق ۳۲ کیلومتر در همه مرزهایش با مرزهای کردها واقع در شمال سوریه دارد. کردها مخالف حضور ترک ها در این منطقه هستند. و اعلام کرده اند که تنها در صورتی راضی خواهند بود، که منطقه امن حد فاصل شهر کوبانی و شهر گری سپی و طول آن ۶۵ کیلومتر و عمق آن ۵ کیلومتر باشد. از سوی دیگر، مدیریت آن بر عهده ائتلاف بین الملل و نه ترکیه باشد. همچنین ترکیه حق ایجاد پایگاه دائمی در آن منطقه نداشته باشد.

image.png
مرز ترکیه با مناطق تحت کنترل شمال سوریه
آمریکا عمق ۷ تا ۱۲ کیلومتری را برای ایجاد منطقه امن در نظر دارد. واکنش ها به ایجاد منطقه امن و چگونگی آن متفاوت است. از بیانات وزارت دفاع ترکیه بر می آید که کشور متبوعش بر آن است که با ایجاد منطقه امن “شهروندان سوری که از خانه خود رانده شده اند” را به منطقه امن مورد نظر بازگرداند. اما به گفته کردها، این امر سبب تغییر دموگرافی مناطق کردنشین می شود. و هدف ترکیه دشمنی تمام عیار با موجودیت سیاسی و جغرافیایی کردها است. به گزارش کردستان فردا، وزارت دفاع ترکیه اعلام کرده است که در پایان مذاکرات نمایندگان این کشور با هیئت آمریکایی برای ایجاد “منطقه امن” در شمال سوریه، دو طرف به توافق‌هایی رسیده‌اند. هنوز جزئیات این توافق آشکار نیست. آمریکا بر آن است از طرفی متحد دیرینه خود در خاورمیانه (ترکیه) را راضی نگه دارد. و از سوی دیگر از متحد استراتژیک نوین اش در سوریه (کردها)، در مقابل تهدیدات ترکیه محافظت کند. به گزارش کردستان فردا و به نقل از روزنامه حریت، جیمز جفری نمایده ویژه آمریکا در سوریه گفت: ما تلاش می‌کنیم به همکاری با ترکیه برای ایجاد یک منطقه امن به درازای مرز سوریه و ترکیه ادامه دهیم. وی افزود: در آن منطقه٬ نیروهای ی.پ.گ حضور نخواهند داشت. ترکیه از ارتباط ی.پ.گ با پ.ک.ک نگران است و ما این را می‌فهمیم. از دیگر سو بخشی از نیروهای سوریه دموکراتیک به عنوان نیروی متفق ما٬ از کردها هستند. و ما نمی‌خواهیم به آنها آسیب برسد. بنابراین باید به گزینه‌هایی فکر کنیم که پاسخ نیازهای همه را بدهد. دمشق رسما مخالفت خود را با ایجاد منطقه امن در شمال این کشور اعلام نمود. و آن را طرحی تجزیه طلبانه عنوان می کند. در همین زمینه به نقل از روزنامه سوزجی، نجات رشدی، سخنگوی گیر پترسون، نماینده ویژه سازمان ملل متحد در امور سوریه در اظهاراتی با اشاره به طرح جدی تاسیس منطقه امن در شمال سوریه از سوی ترکیه عنوان کرد: برخی به دلیل افزایش احتمال مداخله نظامی در صورت تاسیس چنین منطقه ای نگران هستند. این موضوع می تواند مشکلات انسانی در پی داشته باشد. رشدی در ادامه اظهارات خود تصریح کرده است: بازیگران در سوریه به دلیل افزایش احتمال مداخله نظامی در سوریه که رفته رفته بیشتر می شود نگرانی های زیادی دارند. وی افزودە است: در چنین منطقه ای که سالیان سال با جنگ، مهاجرت، قحطی و سیل روبه رو بوده است، اتخاذ چنین اقداماتی بحرانی انسانی در پی خواهد داشت. از همین رو توافق اخیر آمریکا و ترکیه در خصوص منطقه امن در شمال سوریه را از نزدیک دنبال می کنیم. فارغ از کم و کیف ایجاد منطقه امن در مناطق تحت کنترل کردها در شمال سوریه، آنچه که توجه کارشناسان را به خود جلب می کند نگاه متفاوت قدرت های درگیر در بازی کردستان سوریه است. صلاح الدین خدیو در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: مشکل اینجاست که ترکها و کردها نه تنها تفسیر واحدی از آن ندارند، بلکه از چشم اندازهای کاملا متفاوت و متضادی به آن می نگرند. خدیو می افزاید: طرح منطقه امن در شمال سوریه از ابتدای بحران  که ترکیه دنبال سرنگونی نظام اسد بود، خواسته و تمنای قلبی ترکیه به شمار می رفت. اما چالشی که وجود دارد این است که زمین و زمینه بازی به نسبت سالهایی که ترکیه نومیدانه از ناتو این خواسته را طلب می کرد، عوض شده است. به گفته این کارشناس مسائل بین الملل، منطقه امن مورد نظر ترکیه نوعی الگوبرداری از مداخله ناتو در بحران لیبی بود که در نهایت به سرنگونی معمر قذافی انجامید. اما شمال سوریه که قرار است منطقه امن احتمالی در آن برقرار شود، خالی از حضور نیروهای اسد است. و در کنترل کردهای متحد آمریکا قرار دارد. با این وصف رویای کردها و ترکها در این باره کاملا با هم متفاوت است. بە گزارش کردستان فردا و بە نقل از ایسنا، “افشین غلامی”، کارشناس مسائل منطقه در یادداشتی نوشته است: در این میان دولت ترکیه به دنبال اجرایی کردن شروط مورد نظر همگام با منافع ملی خود در این ناحیه است. تا به حال چندین نشست میان دو طرف آمریکایی و ترک برگزار شده است. اما هیچگاه شرایط مورد تایید دو طرف قرار نگرفته است. و طرف سوم‌ یعنی کردها، راضی به انجام‌ نتایج آن‌ نبوده‌ است. در واقع آمریکا به نیابت از کردها در این مذاکرات حضور دارد. و بدون برآورده ساختن مطالبات کردها، قادر به اجرایی کردن این نقشه راه نیست. همانطور که در منبج هم این اتفاق صورت نگرفت. ایجاد منطقه امن مورد نظر ترکیه، مساوی با همان اتفاقی که در جرابلس و عفرین افتاد. بازگشت سه میلیون پناهجوی عرب از ترکیه به این‌ منطقه امن منجر به تغییر شدید بافت جمعیتی کردی به عربی می‌شود. از آنجا که ایجاد منطقه امن‌ مورد نظر ترکیه در شمال سوریه، پایان موجودیت سیاسی کردها خواهد بود، به هیچ وجه برای کردها قابل قبول نیست. اگر در این مذاکرات چیزی که رضایت کردها در آن نباشد، تصویب شود، به قطع، شورای دموکراتیک آن را نخواهد پذیرفت. آمریکا به خوبی از این آگاه است. بنابراین در تلاش است هم به نگرانی های متحدش در ناتو پاسخ دهد و هم مانع از بین رفتن موجودیت کردها گردد. به گزارش کردستان فردا به نقل از کردپرس، نشریه آسیا تایمز در تحلیلی پیرامون ایجاد منطقه امن در شمال سوریه هشدار داده است: این نشریه اشاره می کند بعد از اقدام نظامی ترکیه، تعداد زیادی از اعراب غیربومی در شهر عفرین سکان داده شده است. تقریبا می توان گفت که این شهر به ترکیه الحاق شده است. آسیا تایمز هشدار داده است که ترکیه با ایجاد کریدور امن در منطقه شمال سوریه قصد الحاق آن را دارد. و بافت جمعیت آن دچار دگرگونی خواهد شد. ترکیه قصد دارد با اسکان ۳ میلیون آواره سوریه در این منطقه، آن را به سرنوشت عفرین، منطقه کردنشین در شمال غرب سوریه دچار کند که در سال ۲۰۱۸ و طی عملیات نظامی عیله کردها آن را تصرف کرد. موتلو چیویراوغلو، کارشناس مسائل کردها به آسیا تایمز گفته است آمریکا به دنبال خریدن زمان و جلوگیری از اقدام نظامی ترکیه علیه کردها در شمال سوریه است. اختلافات آمریکا و ترکیه بر سر چگونگی منطقه امن اساسی است. آمریکا قصد ندارد اهداف ترکیه را در ایجاد منطقه امن عملی کند. ترکیه هرچند در تلاش برای پایان موجودیت سیاسی کردها در مرزهای جنوبی اش است، اما نیک می داند که این امر اتفاق نخواهد افتاد. چرا که نیروهای کُـرد به این راضی نخواهند شد. و احتمال به وقوع پیوستن یک جنگ تمام عیار بە درازای مرز کردها با ترکیه وجود دارد. از سوی دیگر، ترکیه باید در پی سرکوب میلیون ها کُـرد داخل نیز برآمده و تحمل موج مخالفت کردها در منطقه و سراسر جهان را داشته باشد. بنابراین رجب طیب اردوغان اهدافی دیگر را در داخل و خارج دنبال می کند. به نظر می رسد، ترکیه در داخل قصد دارد نیروهای ملی گرا را برای همیاری در انتخابات آتی بسیج نماید. و در خارج نیز، با دستاویز قرار دادن نگرانی های امنیتی، در پی امتیاز گرفتن از آمریکا در خصوص مخالفت با قضیه خرید سامانه اس ۴۰۰ از روسیه است. و از سویی دیگر به دنبال امتیازگیری و تثبیت و استحکام موقعیت در منطقه ادلب می باشد. لذا، می توان پیش بینی کرد قرار نیست تهاجم گسترده ای به منطقه تحت کنترل کردها، توسط ترکیه صورت گیرد. بلکه تهدیدات اردوغان، بیشتر جنبه امتیازگیری دارد. کردها نیز آمادگی کامل برای دفاع دارند. از سوی دیگر، با تهاجم ترکیه به شرق فرات، نزدیکی به دمشق یکی از گزینه های کردها خواهد بود. این مسئله، مطلوب آمریکا نیست. لذا، این مورد نیز یک امر بازدارنده برای ترکیه خواهد بود. همچنین، شرق فرات مشابه عفرین نیست. عفرین منطقه ای بسته برای نیروهای سوریه دمکراتیک و یگان های مدافع خلق بود. روسیه در آن حضور داشت. آمریکا نمی خواست با روسیه درگیر شود. سکوت آمریکا در تهاجم به عفرین به همین دلیل بود. عفرین، باید قربانی می شد. اما شرق فرات، منطقه ای است که در مذاکرات آینده دمشق، یک فرصت و کارت بازی برای کردها و آمریکا خواهد بود.
  • نویسنده : میکائیل سانیار، عضو شورای سردبیری کردستان فردا